Wat betekent het Queen Bee-effect?

Vraag je je af waarom sommige vrouwelijke leiders onbeschoft kunnen zijn voor andere vrouwen? Niet alleen mannen kunnen seksistisch zijn, soms vergroten vrouwen hun carrierekansen middels ‘koninginbij-effect’ (Queen Bee-effect of QB-gedrag). Je zou bijna gaan denken dat die vrouwen toch echt bitches zíjn. Dit betekent dat vrouwen op weg naar de top zich soms extra masculien presenteren (dominant en vol zelfvertrouwen), zich negatiever uitlaten over vrouwen dan over mannen en genderongelijkheid op het werk goedpraten in plaats van aanvechten. Anders gezegd en geschreven: tot het old boys network willen doordringen. Dit gedrag wordt beschouwd als een copingmechanisme om hun eigen status te behouden, in plaats van een inherent vrouwelijk persoonlijkheidskenmerk.

Vrouwelijke leidinggevenden hebben een slechte reputatie. Belangrijkste aspecten van het koninginbijsyndroom:

• Oorsprong: De term werd in 1973 bedacht door onderzoekers van de Universiteit van Michigan om vrouwen te beschrijven die succesvol waren in door mannen gedomineerde vakgebieden door zich aan te passen aan de bestaande cultuur;
• Gedragskenmerken: Koninginbijen kunnen afstand nemen van andere vrouwen, traditionele genderhiërarchieën onderschrijven en zich “mannelijker” gedragen om erbij te horen;
• Context: Het komt het meest voor in organisaties waar vrouwen beperkt vertegenwoordigd zijn in leidinggevende posities en de cultuur sterk hiërarchisch is;
• Oorzaken: Onderzoek suggereert dat dit gedrag vaak een reactie is op het ervaren van hoge mate van genderdiscriminatie tijdens hun eigen carrière, in plaats van een gebrek aan de wens om andere vrouwen te ondersteunen;
• Impact: Het kan leiden tot een vijandige werkomgeving, belemmeringen creëren voor promotie voor vrouwen en initiatieven voor gendergelijkheid in het algemeen hinderen.

Topvrouwen kunnen weliswaar onaangenaam zijn, maar dan vooral tegen andere vrouwen. QB-gedrag blijkt een survivalstrategie te zijn voor vrouwen in organisaties waar carrièresucces vooral voor mannen is weggelegd. Anders geschreven en gezegd: een reactie op een sociale identiteitsdreiging in een door mannen gedomineerde omgeving. Vrouwen zijn onderling sowieso al niet van die lieverdjes. Ze staan dan wel bekend om hun sociale talenten, maar feitelijk hebben ze vaker ruzie met elkaar dan mannen.

Wat is coping? Wat is meidenvenijn? Zelfbeoordeling: beoordeel jij jezelf? Wat het is en hoe werkt dit? Zelfbeschuldiging: beschuldig jij jezelf? Wat het is en hoe werkt dit? Zelfhaat: haat jij jezelf? Wat het is en hoe werkt dit? Wat betekent loyaal zijn aan de uitvoerende macht? Wat houdt machtsmisbruik in? Kan machtsvertoon agressie uitlokken? Wat zijn wraakgevoelens en waarom voelt wraak nemen zo fijn? Wat betekent multi-interpretabel?