Heb ik na een polsoperatie mijn bewegingsvrijheid weer helemaal terug?
Polsbreuken door vallen komen het meest voor wanneer iemand zijn of haar arm recht vooruit strekt om zichzelf op te vangen als ze vallen. Een gebroken pols is meestal pijnlijk en beweging is beperkt. Polsbreuken komen ook vaak voor bij vrouwen na de menopauze en na een val bij ouderen.
Er zijn drie soorten botbreuken:
- Type 1: een gesloten breuk, waarbij het bot is gebroken, maar nog op de normale plaats zit;
- Type 2: een breuk waarbij een botdeel uit de normale positie is verschoven;
- Type 3: de meest ernstige soort breuk, met meerdere breuken in het bot of de botten.
Type 1 en 2 breuken worden over het algemeen zonder operatie behandeld. Type 3 breuken moeten geopereerd worden.
Als je je pols hebt gebroken dan kun je het volgende ervaren:
- Pijn in het gebied van de breuk, wat overal in de pols kan zijn, afhankelijk van welk bot is aangedaan. De pijn kan vanuit de pols naar de vingers en zelfs tot in de onderarm stralen;
- Zwelling in de pols en mogelijk ook in de hand, meestal in het bovenoppervlak van de pols en hand;
- Gevoeligheid voor aanraking in de pols;
- Moeite en pijn bij het bewegen van de pols of de vingers.
Na de operatie kun je je pols nog niet direct weer gewoon gebruiken. Voor een snel herstel na je polsoperatie is het belangrijk dat je je houdt aan een aantal regels en dat je oefeningen doet. Direct na de operatie mag de patiënt 6 weken lang onbelast oefenen met de pols. Na zes weken mag je de kracht langzaam opbouwen.
In het kort:
- Met een operatie zet de arts de gebroken botten in je pols op de juiste plek. Tot de operatie zit er gips om je arm;
- Je krijgt 1 of meer plaatjes met schroeven in je pols. Die blijven meestal in je pols;
- Soms krijg je metalen pinnen die door de huid steken. Je krijgt dan ook gips;
- De pinnen worden na een aantal weken weer uit je pols gehaald;
- Je krijgt oefeningen om thuis je pols te trainen.
Posttraumatische stijfheid is een veelvoorkomend probleem na een ernstig letsel of operatie, waarbij een gewricht minder beweeglijk wordt door littekenvorming en immobilisatie. Het kan dagelijkse handelingen flink bemoeilijken, maar met volgehouden oefentherapie valt vaak veel verbetering te behalen. Door het letsel en de genezing vormt zich littekenweefsel en raken kapsel en pezen rondom het gewricht strakker, waardoor bewegen moeilijker gaat. Simpel gezegd voelt het gewricht “vastgeroest” na een ongeval.
Ongeveer 1 van de 5 personen die geopereerd is aan een gebroken spaakbeen in de pols, krijgt problemen na de operatie. Bijvoorbeeld 1 van deze dingen:
- De wond van de operatie ontsteekt;
- Een pees scheurt of gaat ontsteken;
- Het plaatje of de plaatjes in de pols geven klachten;
- Soms is dit een reden om het plaatje of de plaatjes later uit de pols te halen.
Het is van belang dat je spoedig na de operatie begint met het bewegen van de pols en vingers om stijfheidsklachten te voorkomen. Vlak na de operatie zal er nog een bewegingsbeperking zijn, mede vanwege de zwelling en aanwezige pijn. Je mag de oefeningen op geleide van de klachten en pijn uitbreiden. De balans moet gevonden worden tussen het uitbreiden van de oefeningen en het voorkomen van overbelasting.
Doe de eerste 6 weken na de operatie voorzichtig met:
- Zware arbeid zoals tillen, opdrukken uit een stoel of wringen en steunen op de pols of hand;
- Tillen van zware voorwerpen;
- Sporten.
Over het algemeen wordt de breuk in combinatie met de operatie als pijnlijk ervaren en is het van belang dat je adequate pijnstilling krijgt, om de pijn dragelijk te houden. De beste pijnstiller na de operatie is: goed ontspannen en de hand hoog leggen. Eventueel kun je pijnstillers gebruiken waarvoor je het recept hebt meegekregen, of pijnstillers die je zelf in huis hebt. Let op: gebruik pijnstillers alleen indien nodig.
Posttraumatische stijfheid kan bij iedereen optreden na een ernstig letsel, maar er zijn factoren die de kans verhogen:
- Langdurige immobilisatie: als een gewricht wekenlang in gips of een spalk heeft gezeten (bijvoorbeeld na een breuk of operatie), wordt het vaak stijf. Hoe langer de immobilisatie, hoe meer stijfheid nadien;
- Complexe letsels: meervoudige verwondingen, verbrijzelde breuken of combinaties van bot- en weke-delen-letsel geven meer kans op stijfheid. Bijvoorbeeld een verbrijzelde pols of meerdere gebroken handwortelbeentjes kunnen tot ernstige stijfheid leiden;
- Leeftijd: oudere patiënten hebben vaker last van stijfheid na een trauma. Bij hen is het bindweefsel minder elastisch en herstelt het trager, wat tot meer littekenvorming en bewegingsbeperking leidt;
- Ontstekingsneiging: als je lichaam sterk reageert met zwelling en littekenvorming (bij sommige personen genetisch bepaald), kan er sneller posttraumatische stijfheid ontstaan;
- Onvoldoende oefentherapie: personen die na hun letsel weinig oefenen of de fysiotherapie niet goed kunnen volgen (bijvoorbeeld door pijn of praktische bezwaren) lopen meer risico dat de stijfheid blijvend wordt.
De prognose bij posttraumatische stijfheid hangt sterk af van de oorzaak en de inzet bij revalidatie. Milde stijfheid na een kortdurende immobilisatie verbetert doorgaans goed met oefeningen: binnen enkele weken merk je vooruitgang en na een paar maanden kan de beweging vrijwel normaal zijn.
Wanneer krijg je onderzoek naar botontkalking?
Ben je ouder dan 50 jaar en heb je een bot gebroken? Dan is er een grotere kans dat je botontkalking hebt.
- Je kunt dan extra onderzoek krijgen naar hoe sterk je botten zijn. Dit gebeurt in het ziekenhuis of via de huisarts in het huisartsen-laboratorium. Een speciaal röntgenapparaat meet hoe sterk je botten zijn (bot-dichtheid);
- Je hebt botontkalking als je botten veel minder sterk zijn dan botten van andere personen van jouw leeftijd. Botontkalking is niet te zien op een gewone röntgenfoto.
Wanneer bellen na een operatie aan een gebroken pols? Bel je huisarts of de huisartsen-spoedpost als je bent geopereerd aan je gebroken pols en 1 of meer van deze dingen hebt:
- De hechtingen laten los en de wond is niet goed dicht;
- De wondranden worden rood, dik en warm. En ze doen pijn;
- Er komt wit of geel vocht (pus) uit de wond;
- Je voelt je ziek of krijgt koorts.
Om je arm, pols, hand en vingers weer volledig fysiek belastbaar te krijgen zul je oefentherapie moeten uitvoeren. In de eerste fase ligt de focus vaak op genezing. Daarna begint het echte herstel: het terugkrijgen van beweging, kracht en vertrouwen in je hand. Houd er rekening mee dat het nog 6 weken duurt voordat je je pols weer goed kunt gebruiken. Volledig normaal en pijnvrij gebruik van de pols zal meestal pas na 3 maanden worden bereikt. De verwachting is dat u uw hand na 12 weken weer bijna volledig (90%) kunt gebruiken. Het totale herstel kan tot 1 jaar duren. In veel gevallen komt de beweeglijkheid weer volledig terug. Maar dit is helaas niet altijd het geval.
- Voor ouderen is het vermijden van vallen en ander trauma de beste manier om fracturen te voorkomen. Fysiotherapeuten zijn experts in het vaststellen van valrisico en kunnen u leren hoe u evenwichtsoefeningen doet en voorzorgsmaatregelen neemt om vallen te voorkomen. Ze kunnen ook evaluaties bij u thuis of op het werk doen om zeker te stellen dat uw dagelijkse omgeving veilig is;
- Voor vrouwen na de overgang leidt osteoporose tot een hoger risico op een polsbreuk en kan een fysiotherapeut oefeningen met gewichten geven om sterkere botten op te bouwen. Uw fysiotherapeut kan u ook naar een voedingsdeskundige doorverwijzen voor vitamine D supplementen of andere dieetaanpassingen om uw botten sterker te maken. Het aanleren van de juiste houding, lichaamsmechanica en technieken om uw gewrichten te beschermen kunnen ook helpen om druk op de pols en armen te voorkomen.
Of je mag autorijden met wonden, littekens of spalken hangt af van je autoverzekering. Genezing en fysiotherapie zullen langzaam en frustrerend en ineffectief lijken, maar zolang je met je arts communiceert en hij reageert op je zorgen en behoeften, zul je geleidelijke vooruitgang zien.
Ik heb een overbelaste pols! En nu? Is het wijs om met een gebroken pols te gaan sporten? Hoeveel tijd heeft mijn lichaam nodig om goed te herstellen? Wat zijn de nadelen als je niet genoeg hersteltijd neemt na een operatie? Hoe kan ik mijn zelfherstellend vermogen bevorderen? Wat is een herstelcoach? Welke fasen heeft een revalidatietraject en hoe kom je weer terug in je sport? Wat is sportrevalidatie? Wat betekent gecontroleerd vallen of een gecontroleerde valtechniek? Is vallen is ook een sport? Kun je leren vallen? Gezond oud worden? Hoe doe je dat? Heeft het doen aan fitness op hoge(re) leeftijd voordelen? Is doen wat bij mijn leeftijd past, goed advies? Wat is een Movement Explorer?