Wat is er zo complex aan verborgen agressie?

Verborgen agressie wordt ook wel passief-agressief gedrag genoemd. Passief-agressief gedrag is impliciet of indirect en kan moeilijk te herkennen zijn. Het is een indirecte manier om boosheid, weerstand of vijandigheid te uiten. Geen rechtstreeks uitgesproken aanval, maar een indirecte sluipende onderstroom. Passief agressief gedrag is een gecamoufleerde vorm van verzet of woede en vereist een specifieke aanpak. Passieve agressie komt voort uit een gebrek aan assertieve communicatievaardigheden en het vermijden van directe confrontatie. Het is een gemaskerde manier van het uiten van heimelijke gevoelens van woede, die optreedt onder zowel mannen als vrouwen, in alle beschaafde culturen en op elk sociaal economisch niveau. Hoewel het misschien niet altijd even duidelijk is, kan passieve agressie leiden tot spanningen in relaties, misverstanden en een algemeen gevoel van ongemak tussen personen.

Herkenbaar hierin is de slachtofferrol spelen. Deze tactiek houdt in dat je probeert sympathie of medeleven te winnen door je als slachtoffer voor te doen.

• Bijvoorbeeld: als een vrouw tegen haar man zegt: “Je brengt niet genoeg tijd met het gezin door”, zou hij iets kunnen zeggen als: “Dat komt omdat ik zo hard werk, maar niemand lijkt het te waarderen.”;
• Je vriend zegt dat hij op zaterdagavond naar een feest wil gaan. Jij vindt dat eigenlijk niet leuk, want je hebt je vriend de afgelopen weken weinig gezien. Je zou graag een avondje met hem op de bank spenderen… je zegt dit niet. In plaats daarvan wordt je boos. Als je vriend vraagt of je wilt dat hij thuisblijft, zeg je boos ‘nee hoor, ga maar lekker!’ Waardoor je vriend ook boos de deur uitloopt en jij alleen (en mokkend) de avond doorbrengt;
• Denk maar eens aan een tumultueus debat van kamerleden die met elkaar in discussie gaan, waarin vingers naar elkaar gewezen worden, aangevuld met persoonlijke aanvallen en beledigingen die over en weer gaan, de overhand krijgen.

Dit zijn natuurlijk typische voorbeelden, maar het omschrijft wel waar het om draait: je zegt niet wat je eigenlijk wílt zeggen, maar je hebt het als het ware ingepakt. En dat is voor beide partijen erg verwarrend. Het maakt de relatie er ook niet bepaald leuker op.

Een van die manieren is boosheid, maar er zijn nog meer manieren:

• Sarcasme;
• Zwijgen (niets zeggen);
• Sabotage (iets met opzet belemmeren of verstoren);
• Geen complimenten geven;
• Op alles en iedereen kritiek geven;
• Niet doen wat iemand gevraagd heeft;
• Intimiteit uit de weg gaan;
• Vaak te laat komen;
• Vaak mopperen over weinig waardering of respect;
• Anderen de schuld geven.

Passief agressief gedrag kan opzettelijk zijn, maar het hoeft niet. Toch hebben veel passief agressieve mensen een aantal gemeenschappelijke kenmerken:

• Snel jaloers zijn op anderen;
• Verplichtingen niet (op tijd) nakomen;
• Niet direct zijn in het stellen van vragen, of het uiten van wensen en behoeften;
• Onvoorspelbaar zijn;
• Weinig kunnen hebben (snel prikkelbaar, beledigd of koppig);
• Onzeker zijn;
• Het gemakkelijk manipuleren van anderen.

Wanneer je een of meerdere kenmerken herkent, hoef je niet gelijk passief agressief te zijn (of te worden). Passief agressief gedrag van een ander is op z’n zachtst gezegd niet leuk. Een passieve agressieve reactie kan voelen als een klap in je gezicht. Vaak is dit gedrag niet heel duidelijk en moeilijk om grip op te krijgen.

• Herken het gedrag voor wat het is;
• Geef je grenzen aan en houd je hieraan;
• Wees duidelijk;
• Wees assertief in je communicatie.

Je kunt passief agressief zien als een vorm van indirecte agressie. Passief agressief gedrag is frustrerend, verstorend en relatie-stukmakend. Oftewel, iemand is boos en gefrustreerd, maar drukt dit niet direct uit. Het herkennen van passieve agressie kan soms lastig zijn omdat het gedrag niet altijd direct vijandig lijkt. Het is echter belangrijk om bewust te zijn van dit gedrag om gezonde communicatie en relaties te bevorderen. Als je het gevoel hebt dat je te maken hebt met passief-agressief gedrag, is het vaak het beste om open en eerlijk met de persoon te praten en assertieve communicatievaardigheden toe te passen om het probleem aan te pakken.

Wat betekent lijdzaam verzet? Wat is lijden in stilte? Wat betekent emotionele disbalans? Kan langdurige boosheid je ziek maken? Wat te doen bij een paniekaanval? Hoe pas je de STARR-methode toe? Wat betekent zelfreflectie? Wat is ongecontroleerde agressie? Wat is eerste hulp bij agressief gedrag? Wat kan ik doen om met agressie om te gaan? Wat zijn non-verbale uitingsvormen van agressief gedrag? Wat betekent code groen, oranje en rood in agressie? Wat is de oorzaak van ergens te snel agressief op reageren? Wat is agressiehantering?