Wat is kiezersbedrog?

Wat is kiezersbedrog?

23 juni 2026 0

Je zou je kunnen afvragen of iets in de wet staat over Oneerlijke Handelspraktijken, zoals bijvoorbeeld misleidende reclame. Als je kijkt naar de vele verkiezingsbeloftes die worden gedaan en vervolgens niet worden nagekomen, lijkt het wel of politieke partijen hiervan vrijgesteld zijn. Kiezersbedrog is de situatie waarin politici of politieke partijen tijdens de zittingsperiode gemaakte beloften uit de verkiezingsstrijd bewust niet nakomen. In het Nederlandse strafrecht en de Kieswet verwijst de term daarnaast naar concrete verkiezingsfraude, zoals gesjoemel met stemmen.

In het publieke debat wordt de term vaak gebruikt in de volgende contexten:

  • Gebroken verkiezingsbeloften: Partijen die concessies doen in een coalitieregering en daardoor speerpunten uit hun verkiezingsprogramma laten vallen;
  • Coalitievorming: Het uitsluiten van bepaalde partijen waardoor de kiezer zich buitengesloten voelt;
  • Vluchten in procedures: Het in de Eerste of Tweede Kamer via omwegen tegenhouden van wetgeving waar in het verkiezingsprogramma juist op is ingezet.

Vaak leidt kiezersbedrog tot teleurstelling bij het electoraat (kiezers) en kan het flinke gevolgen hebben voor het vertrouwen in de politiek. Omdat coalities in Nederland altijd bestaan uit meerdere partijen, is het sluiten van compromissen onvermijdelijk, waardoor de grens tussen ‘kiezersbedrog’ en ‘politiek bedrijven’ vaak onderwerp van discussie is. In de Kieswet en in het Wetboek van Strafrecht zijn verschillende handelingen strafbaar (kiesrechtdelicten) gesteld die met verkiezingen te maken hebben. In het Wetboek van Strafrecht zijn onder meer de volgende handelingen strafbaar gesteld:

  • het gebruik van geweld tijdens verkiezingen.
  • het omkopen van kiezers.
  • het verrichten van bedrieglijke handelingen bij verkiezingen. 
  • stembescheiden van een ander toe-eigenen om te kunnen stemmen. 
  • het verhinderen van de stemming / uitslag van een verkiezing.

Doordat politieke partijen bepaalde partijen uitsluiten, word je als burger in een hoek gedrukt.

Heb je ooit wel eens gehoord van het fenomeem lijstduwer (lees: nepkandidaten)? Wat is een lijstduwer? Doorgaans is dit een bekende persoonlijkheid (zoals een artiest, oud-politicus, topsporter of andere mediapersoonlijkheden) die op de laatste, (vrijwel) onverkiesbare plaats van een politieke kieslijst staat. Het doel is om extra publiciteit te genereren en stemmen te trekken voor de partij. Hoewel lijstduwers zelf meestal niet de intentie hebben om de volksvertegenwoordiging in te gaan, kan het in de praktijk voorkomen dat ze zoveel voorkeurstemmen krijgen dat ze alsnog worden verkozen. Mocht dit gebeuren, dan hebben ze het wettelijke recht om hun zetel in te nemen. Je gaat willens en wetens op een lijst staan om jouw partij aan zetels te helpen met de kans dat je zelf ook in de gemeenteraad komt. Veel partijen vinden het geen probleem dat lijstduwers de kandidatenlijst opleuken. Is er nog wel eerlijkheid vóóraf? Je kunt je natuurlijk afvragen of wel niet gewoon worden genept en bedrogen. Lijstduwers die niet in de raad willen en partijen die dat prima vinden, lichten de kiezers mede op. Hoe je het ook went of keer, het plegen van kiezersbedrog kan ernstige gevolgen hebben voor het vertrouwen in de politiek.

Hoe is het gesteld met het vertrouwen van de burgers in de Nederlandse overheid? Wat is idioot gedrag? Wat is iemand criminaliseren? Wat is iemand demoniseren? Wat is iemand ridiculiseren? Wat is leading by example? Wat is uitgestelde teleurstelling? Wat is online haat? Wat betekent angstporno? Wat betekent dwingend gedrag? Wat is roekeloos gedrag? Wat betekent polarisatie? Wat doet verbaal geweld? Wat kan ik doen als iemand ineens begint te schieten? Is agressie ook communicatie? Lokt popiejopie doen agressie uit? Wat doet stress met goed fatsoen? Wat is een emotionele uitbarsting? Wat doet de combinatie zelfbeheersing en respect? Wat is haatzaaien?Is het liegen, bedriegen, oppoetsen en aandikken van je cv als staatssecretaris, een wijs besluit? Is het roepen dat jij per postcode weet waar de ongevaccineerden wonen, een wijs besluit? Is verhaal halen met persoonlijke knokploeg een wijs besluit? Is het roepen dat als je een Zwarte Piet tegenkomt in november, je hem hoogstpersoonlijk op zijn gezicht gaat trappen, een wijs besluit? Welke factoren kunnen je gedrag bepalen? Wat betekent verhuftering? Is hufterig gedrag toegenomen? Wanneer word je een baviaan genoemd? Wat is apenrots-gedrag? Wat is asshole behavior? Wat is huftergedrag? Wat is een gedragskundige? Wat is een sociogram? Wat is het verschil tussen intentie en gedrag? Wat is volkswoede? Waarom komen burgers in opstand? Wat is schijnparticipatie?