Wat is camouflagegedrag?
‘Camoufleren’ (of ‘maskeren’) is een term die gebruikt wordt om gedrag te beschrijven waarbij aspecten van iemands persoonlijkheid voor anderen (on)bewust onderdrukt, verborgen of gemaskeerd worden of waarbij men zich aan alledaagse sociale interacties (sociaal wenselijk gedrag) ‘aanpast’ of ‘immiteert’ om “neurotypisch” (normaal of gangbaar) over te komen. Anders gezegd en geschreven: Het is het gebruik van strategieën om eigen unieke persoonlijke kenmerken te verbergen. Als het ware ‘een masker opzetten’ om ‘minder afwijkend’ te lijken.
Het camoufleren bestaat volgens onderzoek uit drie verschillende onderdelen:
- Maskeren: je verbergen voor de buitenwereld.
- Compenseren: je aanpassen om tekortkomingen in sociaal contact te overbruggen.
- Assimilatie: jezelf dwingen om bijvoorbeeld contact aan te gaan, terwijl je dat eigenlijk niet leuk vindt.
Camouflage lijkt op zelf-monitoring waarbij kinderen en volwassenen als reactie op waargenomen gedrag van anderen hun zelf-presentatie aanpassen. Het wordt ingezet om erbij te horen en afwijzing te voorkomen. Camoufleren omvat technieken zoals oogcontact forceren, het gebruiken van aangeleerde zinnen (sociale scripts uit het hoofd leren) of grappen, het nabootsen van sociaal gedrag van anderen, het imiteren van gezichtsuitdrukkingen en gebaren, of een ‘masker’ opzetten.
Positieve gevolgen kunnen zijn:
- Werk behouden of werk krijgen.
- Niemand kan je stigmatiseren.
- Het kan je het gevoel geven erbij te horen.
- Complimenten krijgen voor je sociale gedrag.
- Je maakt er vrienden mee en je kunt er relaties mee in stand houden.
Negatieve gevolgen kunnen zijn:
- Camoufleren vereist aanzienlijke cognitieve inspanning en kan leiden tot uitputting, overprikkeld raken, verhoogde stress, angst en depressie, verlies van eigen identiteit, vertraagde diagnose en psychische klachten.
- Je kan niet voldoende ontspannen waardoor je juist meer hinder krijgt van je eigen authentieke ik die naar de oppervlakte wil komen.
- Positieve vaardigheden en je unieke karakter of persoonlijkheid laat je onvoldoende of niet zien.
- Camoufleren stabiel door de tijd in stand te houden is ingewikkeld op dagen waarop men extra vermoeid of niet meer lijkt te lukken. Het ‘altijd extra alert’ moeten zijn is weer een extra stressfactor.
- Een plotselinge confrontatie met een sociale gebeurtenis die je niet zag aankomen, of een gebeurtenis die anders is dan waarop men zich had ingesteld is nog eens extra moeilijk. Dit geeft een gevoel van ‘overleven’ of‘ er doorheen moeten komen’. Dat staat heel ver af van plezier en onspanning.
De sociale druk om ‘normaal’ te lijken kan leiden tot een verminderde geestelijke gezondheid en een vertraagde (of zelfs géén) diagnose. Het is essentieel dat we leren accepteren dat ‘anders zijn’ niet iets is om te maskeren.
Wat zijn buitensporige psychiatrische stoornissen? Wat is een gedragskundige? Wat is het verschil tussen assimileren en integreren? Wat betekent gevaarlijk onvoorspelbaar gedrag? Wat betekent onbegrepen gedrag? Hoe kun je pleasegedrag stoppen? Wat is veranderingsbereidheid? Wat is een adaptieve mindset? Wat betekent een parallelle samenleving? Wat betekent kijken naar afwijkend gedrag? Wat is het verschil tussen intentie en gedrag? Is gedrag ook af te leren? Wat is primair gedrag? Wat is verbaal gedrag interpreteren? Wat is loochening? Wat is pseudologia fantastica? Wat is valse sympathie? Wat is toxic positivity? Wat zijn kenmerken van depressiviteit? Wat betekent het om coachbaar te zijn? Wat is evidence based coachen? Wat betekent zelfreflectie? Wat is zelfsabotage en waarom werk jij jezelf tegen? Wat is zelfverwondend gedrag? Welke factoren kunnen je gedrag bepalen? Is hufterig gedrag toegenomen? Zelfhaat: haat jij jezelf? Wat het is en hoe werkt dit?