Wat zegt de kleur en geur van mijn urine over mijn gezondheid?

Een gezonde urinefunctie betekent meestal dat er niets bijzonders is aan de kleur of geur van je urine. Gezonde urine is bijna geurloos en heeft de kleur van stro. Urine bestaat hoofdzakelijk uit water en bevat afvalstoffen die via de nieren uitgescheiden worden. Eén van deze afvalstoffen is urochroom (urobiline), een geelachtig pigment. De kleur van urine varieert van lichtgeel tot helder, afhankelijk van de hoeveelheid vochtinname. Bepaalde voedingsmiddelen, zoals uien en knoflook, kunnen de geur tijdelijk veranderen. Ook geneesmiddelen en voedingssupplementen, zoals vitamine B-complex, kunnen leiden tot een afwijkende geur.

Urine is een afvalproduct van het lichaam dat wordt gemaakt door de nieren. De nieren zuiveren alle niet gewenste stoffen uit het bloed, waardoor er uiteindelijk urine bestaat. Via de nierbekken wordt het afgevoerd naar de blaas, waarna het het lichaam verlaat. Per dag krijg je gemiddeld zo’n 2500 a 2600 cc aan vocht binnen, via je voeding en via vocht dat je drinkt. Daarvan raak je ongeveer 500 cc kwijt door te zweten en via de adem. De rest plas je uit.

Hoe kun je zien wanneer de kleur van je urine op een mogelijk medisch probleem wijst? De kleur van je urine zegt iets over je vochtstatus. Welke kleur betekent wat?

• Donkergele urine: De kleur van je urine zegt iets over je hydratatie. Als je urine donkergeel is, dan heb je waarschijnlijk te weinig gedronken. Donkergele urine is dus onschuldig als het overgaat nadat je extra gedronken hebt;
• Roze-rode urine: Als het niet het gevolg is van voedsel, vitamines of medicatie, kan een roodachtige kleur duiden op bloed in de urine. Langeafstandslopen en zware oefeningen kunnen soms bloed in de urine veroorzaken. Medische aandoeningen die bloed in de urine kunnen veroorzaken, omvatten, maar zijn niet beperkt tot: een vergrote prostaat, kankerachtige en goedaardige tumoren, urineweginfecties (UTI’s), niercysten en nier- of blaasstenen;
• Oranje urine: De oranje kleur kan simpelweg het gevolg zijn van voedingsmiddelen zoals wortels, of bepaalde medicatie;
• Bruin-zwarte urine: Een bruin-zwarte kleur kan worden veroorzaakt door voedingsmiddelen zoals tuinbonen of rabarber, maar het kan ook duiden op ziekten, bijvoorbeeld leveraandoeningen. In dit geval is het verstandig om een arts te raadplegen;
• Troebelkleurige urine: Troebelkleurige urine kan wijzen op een urineweginfectie. Als de urine schuimt, is het vaak ook een teken van eiwitverlies. Dit kan geassocieerd worden met nieraandoeningen, zoals diabetes. Bij troebele urine met een schuimkraag is het verstandig om dit met een arts te bespreken. Schuimende urine kan ook onschuldig zijn, bijvoorbeeld door de kracht van de straal waarmee je plast;
• Groene urine: Als je urine groen is en niet wordt veroorzaakt door iets dat je hebt ingenomen, kan dit duiden op een urineweginfectie die wordt veroorzaakt door een specifieke bacterie.

Wat vertelt een (sterke) urinegeur ons? De geur van verse urine is meestal tamelijk neutraal als je voldoende drinkt (meestal ongeveer anderhalf tot twee liter per dag) en de blaas regelmatig ledigt. Maar soms kan zelfs verse urine een sterke geur hebben, en hier kunnen verschillende redenen voor zijn. Welke geur betekent wat?

• Zwavelachtige geur: Heb je na het eten van asperges een vreemde urinegeur? Dat komt omdat er in aspergeplanten zwavelhoudende stoffen zitten, het asparaginezuur. De afbraak van die stoffen veroorzaakt een typische geur;
• Zoete appelgeur: Het kan duiden op diabetes. Dit is een aandoening waarbij je lichaam geen suiker naar de cel kan verplaatsen en er dus overtollig suiker in de bloedbaan blijft hangen. Dit overtollige suiker komt uiteindelijk in je urine terecht, waardoor je meer moet plassen en dit samengaat met een karakteristieke zoete geur;
• Stinkende urine: Stinkende urine kan wijzen op een urineweginfectie. Dit gaat vaak gepaard met pijn bij het plassen en frequenter plassen. Deze infectie kan geur- en kleurverandering teweeg brengen;
• Fishy: Een SOA-besmetting met Trichomonias geeft naast de niet verse vislucht, schuimende geel-groene urine;
• Ammoniak: Maar als je plas zo begint te ruiken, kan dat een reden tot zorg zijn. Als urine sterk geconcentreerd wordt, kan dit voor een sterke ammoniakgeur zorgen. Je drinkt dan waarschijnlijk te water. Maar drink je voldoende en merk je dat die nare geur niet weggaat? Dan kan naar ammoniak ruikende plas een leverziekte aangeven. Maak dan even een afspraak bij de dokter.

Wanneer de geur in urine verandert, kan dit een belangrijke indicator zijn voor veel dingen.

• De oorzaak kan onschadelijk zijn, zoals een grote portie asperges voor de lunch;
• Omdat je meer of minder hebt gedronken die dag bijvoorbeeld;
• Maar het kan ook uitdroging of een infectie zijn waardoor de urine een ongebruikelijke geur heeft;
• Sommige seksueel overdraagbare aandoeningen gaan gepaard met afscheiding die, gemengd met je urine, een nare geur veroorzaken;
• De geur van je urine kan per dag wisselen;
• Maar soms is er iets ernstigers aan de hand en is een bezoek aan de huisarts nodig.

Houd er rekening mee dat een verandering in urinegeur slechts één symptoom is. Andere symptomen kunnen aanwezig zijn met mogelijke onderliggende medische aandoeningen. Als je behalve een andere urinegeur nog andere symptomen ervaart, raadpleeg dan een zorgprofessional.

Hoe erg is het om mijn plas op te houden? Waarom moet de ene persoon veel sneller plassen dan de andere? Is water drinken belangrijk? Hoe weet ik waar mijn lichaam tekort aan heeft? Wat probeert mijn lichaam mij te vertellen met stijfheid na het sporten? Drinken tijdens het sporten: water of sportdrank? Waarom kun je beter warm water drinken? Flessenwater, bronwater, vitaminewater, mineraalwater of kraanwater. Wat is beter? Kun je ook te veel water drinken? Kun je regenwater drinken? Is kokoswater beter dan sportdrank? Hebben jullie tips voor mij voor een gezond en energiek leven? Wat zijn nadelen van dagelijks koffiedrinken? Heeft extra vitamine C zin? Hoe lang duurt het voordat afvalstoffen uit je lichaam zijn? Waarom ruik je zweet naar ammoniak tijdens het sporten?