Is een poging tot zelfdoding een schreeuw om aandacht?

Straat Weerbaarheidstrainer Jacky 4 juni 2026 0

Er bestaan nog steeds veel misverstanden over zelfmoord. Niet alleen onder het brede publiek, maar ook zeker onder hulpverleners. Vaak wordt gedacht dat personen die zelfmoord (willen) plegen dit alleen doen voor de aandacht. Ieder persoon heeft de behoefte om gezien te worden. Zelfdoding wordt vaak veroorzaakt door gevoelens van pijn en eenzaamheid. Ieder persoon verlangt naar liefde en aandacht. Maar soms zit je in een situatie waarin je die basisbehoefte niet vervult krijgt. Het gaat bij zelfdoding (meestal) niet om een bewuste doodswens. Veel personen die een suïcidepoging ondernemen, willen eigenlijk niet sterven, maar zien geen andere uitweg. Ingaan op deze signalen en de gedachten rond zelfdoding bespreken, is van groot belang.

De gedachte is niet:

‘Ik wil dood’;
‘Ik maak er een einde aan’,

Een deel van de personen die zelfmoord plegen, hebben vooraf signalen gegeven. De meeste personen zouden graag op een andere manier willen leven, maar zijn de hoop op verbetering verloren Van de overlevenden geeft een deel aan dat het niet de intentie was om dood te gaan.

Maar er wordt eigenlijk bedoeld:

‘Het gaat niet meer zo’;
‘Ik wil deze pijn niet meer voelen’.

Is het een schreeuw om aandacht of een schreeuw om hulp? Om aandacht vragen heeft een negatieve bijsmaak en de link ligt doorgaans naar softies, quitters, slapjanussen, watjes, aanstellers, aandachtstrekkers en overdrijvers. Wees ook bewust dat er een groot verschil is tussen denken en doen.

Is zelfmoord echt alleen maar een schreeuw om aandacht?;
Klopt het dat personen die roepen dat ze een poging tot zelfdoding willen doen, dat niet doen?

De motieven en omstandigheden kunnen voor ieder kind anders zijn. Soms is een mislukte poging tot zelfmoord een schreeuw om aandacht en hulp. Het is sowieso niet gezond om te moeten schreeuwen om aandacht.

We spreken over suïcidegedachten als iemand erover denkt om een einde aan zijn of haar leven te maken;
We spreken over een poging tot zelfdoding als iemand iets doet waarbij hij of zij het risico neemt om zichzelf te doden of met de verwachting dat hij of zij zichzelf kan doden.

Overigens zijn de termen zelfmoord, zelfdoding en suïcide zijn synoniemen: het opzettelijk beëindigen van je eigen leven. Zelfdoding wordt vaak veroorzaakt door gevoelens van pijn en eenzaamheid. Bijvoorbeeld bij langdurige gevoelens van depressie, angst of na een groot verlies. Personen die hiermee te maken hebben denken vaak dat niemand hen begrijpt. Welke redenen heeft iemand om een einde aan zijn of haar leven te maken?

In veel gevallen gaat het om:

Een signaal dat het niet verder kan zoals het nu is;
Een manier om te ontsnappen aan ondraaglijke gevoelens of aan een gebrek aan zingeving;
Een persoon die geen mogelijkheid mogelijkheid ziet om op dezelfde manier verder te leven en wordt als allerlaatste en enige oplossing gezien;
Geen andere goede manier om hulp te vragen en duidelijk te maken aan anderen hoe slecht hij of zij zich voelt;
Een persoon of personen die het gevoel hebben dat hun problemen onoplosbaar en oneindig lijken.

Denken aan de dood kan iemand een gevoel van controle geven, hoe tegenstrijdig dit misschien ook klinkt. Het besef dat je altijd zelf nog kunt besluiten om er uit te stappen, zorgt er vaak voor dat het niet eens (direct) nodig is. Het kan altijd nog. Die vluchtroute of nooduitgang kan dus heel belangrijk zijn.

Neem deze niet van iemand af door opmerkingen als:

‘Geen gekke dingen doen, hè!’;
‘Denk aan je familie of gezin. Dat kun je toch niet doen!’;
‘Beloof me dat je jezelf niets aandoet!’.

Dergelijke opmerkingen leggen onnodig druk op de ander. Het gevoel de controle te verliezen kan een averechts effect hebben. Er zijn verschillende dingen die erop kunnen wijzen dat iemand aan zelfmoord denkt.

Bepaalde uitspraken, maar ook non-verbale signalen:

Iemand komt vermoeid over;
Iemand ruikt naar alcohol;
Iemand kijkt je niet aan, maar naar de grond of kijkt weg van je;
Iemand komt hyperactief of opgefokt over;
Iemand ziet er onverzorgd uit;
Iemand kijkt verdrietig of huilt;
Iemand reageert nauwelijks op je;
Iemand komt ongeïnteresseerd over;
Iemand is vrolijk en uitgelaten.

Alle genoemde signalen kunnen tekenen zijn van suïcidegedachten. Helaas is er geen formule die voorspelt wie er zelfmoord pleegt of niet. Wees niet bang: praten over zelfdoding brengt een jongere niet op ideeën. Het lucht juist op en de jongere voelt zich meer gehoord en gezien. Zelfmoordgedachten hebben nooit slechts één oorzaak, maar ontstaan door een wisselwerking van biologische, psychologische en sociale factoren. Wanneer het kind een eerdere poging tot suïcide heeft gedaan, is de kans op herhaling groot.

Jongeren die aan zelfmoord denken hebben hier meestal gemengde gevoelens over. Ze willen vaak niet alleen maar dood, maar vooral rust. Het is belangrijk om je gedachten aan zelfmoord uit te spreken. Contact maken is de kern van het omgaan met iemand met (een vermoeden van) suïcidaal gedrag. Het is belangrijk dat het lijden van de persoon met suïcidaal gedrag wordt erkend, dat hij zich gehoord en gesteund voelt en dat er open wordt gesproken over de wens tot zelfdoding. Dit vraagt om empathie en een sfeer van vertrouwen. Ook moeten professionals durven doorvragen.

Doorgaans is het zo dat je sowieso zichbaarder wordt als je zorgwekkend gedrag vertoont. Een vraag die je jezelf zou kunnen stellen is: is de manier waarop je dan aandacht krijgt, de manier van aandacht waar je het meest verlangt?

Denk je aan zelfdoding? Blijf niet met je gedachten lopen, maar zoek hulp. Praat met een naaste of neem anoniem en gratis contact op met 113 (bel 113 of chat via hun website). Praat er ook over met je hulpverlener. Heb je nog geen professionele hulp? Maak dan een afspraak bij de huisarts.

Breng je iemand op ideeën door te vragen of iemand gedachten aan zelfdoding heeft? Is zelfdoding te voorkomen? Wat is suïcidaliteit en hoe kan ik signalen herkennen? Is hulp bij zelfdoding illegaal? Nemen zelfdodingen onder jongeren toe? Is er een relatie tussen pesten en zelfmoord? Wat zijn onzichtbare littekens? Hoe hoort een slachtoffer te reageren? Zelfhaat: haat jij jezelf? Wat het is en hoe werkt dit? Wat is een familieagent? Wat is zelfverwondend gedrag? Wat is de choking game? Wat is nu een jeugdagent? Wat is een sociogram? Wat zijn kenmerken van depressiviteit? Waarom zijn geweldsvideo’s op middelbare scholen zo populair? Wat is buitensluiting? Kan langdurige boosheid je ziek maken? Wat zijn de gevolgen van pesten? Wat is de keerzijde van sociale media? Wat doet een familieopstelling met je?