Wat kan het risico op suïcidale gedachten vergroten?

Uit onderzoek blijkt dat er specifieke situaties zijn die de het risico op suïcidale gedachten kunnen vergroten. Gedachten over zelfdoding zijn vaak het gevolg van depressie, verslaving en verschillende psychische stoornissen. Dergelijke gedachten zijn gerelateerd aan het verlangen om hun eigen leven te ontnemen. Voor veel personen is het een uitdrukking van een verlangen om te ontsnappen aan de geaccumuleerde problemen, en vaak is het gewoon een schreeuw om hulp. Zelfmoordgedachten kunnen optreden in elke fase van ons leven en invloed hebben op elke leeftijdsgroep. Tegenwoordig leven we onder enorme stress. Het tempo van het leven en het tal van problemen baart sommige personen suïcidale gedachten.

Je kunt geestelijk zo klem komen te zitten dat de dood beter lijkt en dat het een uitweg zou kunnen zijn. Zelfmoordgedachten kunnen heel sterk verschillen in intensiteit en frequentie. Gedachten over zelfdoding kunnen zichzelf namelijk versterken en vermenigvuldigen. Personen met zelfmoordgedachten piekeren veel, slapen slechter en hebben vaak moeite om andere oplossingen te zien. Er treedt een soort tunnelvisie of vicieuze cirkel op, waardoor ze op een gegeven moment geloven dat zelfdoding echt de enige manier is om van de pijn en de wanhoop af te komen.

Het wanhopige denken over de eigen levenssituatie kan een dwangmatige vorm van piekeren worden waarin men dag en nacht zinnen herhaalt als ‘Niemand houdt van me’; ‘Ik ben mijn dierbaren alleen maar tot last’ en ‘Het leven heeft geen zin’. Deze zinnen krijgen steeds meer werkelijkheidsgehalte: als je ze vaak genoeg herhaalt dan maken ze zichzelf waar. Er komt een moment waarop je zo lijdt onder je eigen gedachten dat je besluit: ‘Ik moet stoppen met denken.’ En als je deze gedachte maar vaak genoeg herhaalt, heb je er weer een extra ernstig probleem bij. Het nadenken over suïcide kan op zichzelf tijdelijk opluchting bieden: als alles misgaat dan kan ik altijd nog zelfmoord plegen.

Wat is aantrekkelijker voor een persoon op dat moment: de gedachte om door te zullen leven of om te zullen sterven? Personen zijn hier extra kwetsbaar voor als de personen:

• Emotioneel geraakt zijn. Bijvoorbeeld door verlies van werk of aanzien, of door afwijzing, verlating, ruzie, chronische pesterijen of vernedering.
• In paniek zijn;
• Onder invloed zijn. Ze zijn dan vaak roekelozer, impulsiever, bozer en verdrietiger dan wanneer ze nuchter zijn;
• Eenzaam en geïsoleerd zijn. Wanneer ze het zonder bevestiging, steun en troost van anderen moeten doen;
• Ernstig depressief zijn. In zo’n toestand is het leven enorm zwaar. Het leven lijkt dan vaak niets meer waard. Iemand kan dan denken dat het beter is om dood te zijn;
• In een modus van zelfhaat en zelfwalging zitten, die uiteraard verbonden met gevoelens van schuld, schaamte en tekortschieten.

Personen die denken over zelfdoding hebben vaak veel stress. Ze zijn somber (depressief), angstig, wanhopig of in de war en zoeken een oplossing. Personen die gedachten hebben over zelfdoding vertonen vaak zelf-agressief gedrag, riskeren het leven en kunnen zichzelf pijn doen, bijvoorbeeld. het vertonen van suïcidaal gedrag en het gebruik van verschillende psychoactieve stoffen. Is er sprake van een plotselinge (onverwachte) verandering? Wees dan extra alert. Sterke wisselingen van stemming vormen een risicofactor. Ze kunnen een aanwijzing zijn voor psychische problemen en zelfmoord. Zo kan bijvoorbeeld het plotseling opruimen en weggeven van spullen er op duiden dat iemand voorbereidingen aan het treffen is voor een poging tot zelfdoding. Als iemand aan zelfdoding denkt, is er sprake van wanhoop, pijn en (grote) problemen. Daarnaast is er vaak nog iets aan de hand.

Alle bovenstaande verbale en non-verbale signalen en risicovergrotende situaties zijn reden voor extra oplettendheid en zorg. Helaas is er geen formule die voorspelt wie er overlijdt door zelfdoding. Onderzoek in elk individueel geval de signalen die je herkent. Let op hoe iemand op je overkomt. Je kan veel te weten komen over hoe iemand zich voelt door te letten op de houding en de manier waarop de ander op je reageert. Zelfs vrolijk en uitgelaten gedrag kan wijzen op suïcidaliteit, hoe tegenstrijdig dat misschien ook lijkt.

Het is dus niet ongewoon als je je na een heftige gebeurtenis slecht voelt. Heb je de gedachte dat het allemaal geen zin meer heeft, dat het leven niets moois meer te bieden heeft? Als iemand van wie je houdt aan zelfmoord denkt, is dat voor jou ook zwaar. Luister en praat erover. Help je naaste om hulp te zoeken. Soms kan een frisse kijk van iemand anders al een groot verschil maken.

Is zelfdoding te voorkomen? Wat is een gatekeeper in de zorg (suïcidepreventie)? Is een poging tot zelfdoding een schreeuw om aandacht? Breng je iemand op ideeën door te vragen of iemand gedachten aan zelfdoding heeft? Wat houdt 113 in? Wat is suïcidaliteit en hoe kan ik signalen herkennen? Is hulp bij zelfdoding illegaal? Nemen zelfdodingen onder jongeren toe? Wat zijn kenmerken van depressiviteit? Wat betekent levend verlies? Wat is zelfverwondend gedrag? Is er een relatie tussen pesten en zelfmoord? Zelfbeoordeling: beoordeel jij jezelf? Wat het is en hoe werkt dit? Zelfbeschuldiging: beschuldig jij jezelf? Wat het is en hoe werkt dit? Zelfhaat: haat jij jezelf? Wat het is en hoe werkt dit? Wat wordt er bedoeld met de opmerking, je moet het een plekje geven? Wat zijn buitensporige psychiatrische stoornissen? Wat is een sociogram? Wat betekent rouwtherapie? Hoe kun je een pijnlijke situatie achter je laten? Wat betekent als iets onder je huid kruipt? Wat betekent regressie in de psychologie? Wat doet een familieopstelling met je? Moet je alles geloven wat je denkt? Wat zijn onzichtbare littekens? Wat is zelfsabotage en waarom werk jij jezelf tegen? Is iets wat ongemakkelijk is, ook meteen onverantwoord? Wat is een hoge pijngrens? Is mijn lichaam sterker dan mijn geest? Waarom kun je beter geen overhaaste conclusies trekken? Kun je je brein herprogrammeren? Wat betekent mentale vorming? Wat betekent mind-body connection? Is pijn een emotie? Wat is mindset? Wat betekent een mentaal breekpunt? Heb je invloed op je eigen mindset? Wat is een interne criticus? Kun je een oorlogstrauma doorgeven? Kan het stoïcisme helpen voor een ultieme mindset? Wat betekent pijn leren dragen? Is acceptatie een ongoing proces? Wat betekent emotionele disbalans? Wat is zelfkastijding? Wat zijn lijfstraffen? Wat is de choking game? Wat is buitensluiting? Kan langdurige boosheid je ziek maken? Wat betekent verbindend optreden bij jeugd? Wat is het verschil tussen gevoelens en emoties? Wat is oud zeer? Kun je gevoelens meten? Hoe kan ik de dood accepteren? Wat is en wie krijgen PTSS? Wat is een persoon met LVB? Wat is een ervaringsdeskundige? Wat is evidence based coachen? Wat betekent gevaarlijk onvoorspelbaar gedrag? Wat betekent onbegrepen gedrag? Waarom moet je stoppen met zeggen wat je denkt dat je bent? Helpt weerbaarheidstraining tegen overmatig piekeren?