Wat is het grote nut van bewijsdrang?

Bewijsdrang kan zich in allerlei situaties voordoen. Bewijsdrang is de diepgewortelde behoefte om door middel van prestaties te laten zien dat je goed, slim, waardevol, succesvol bent en er toe doet. Vaak zit daar ook een diepere wens onder: gezien worden en erkend worden om wie je bent. Op het eerste gezicht lijkt daar weinig mis mee. Het kan je immers motiveren. Je zet een stap extra, je wilt groeien, je neemt verantwoordelijkheid. Dat is de gezonde kant. Maar bewijsdrang krijgt een andere lading als het voortkomt uit onzekerheid. Als er diep van binnen een stemmetje zit dat zegt: ik moet dit wel goed doen, anders word ik niet echt gezien. Dan wordt het geen vrije keuze meer, maar een innerlijke druk. Je haalt je gevoel van eigenwaarde sterk uit wat je bereikt in plaats van uit wie je bent. Maar waarom eigenlijk? Waarom zou je jezelf moeten bewijzen? 

Wat is het verschil met ambitie?

• Ambitie: komt voort uit intrinsieke motivatie; je wilt een doel bereiken omdat het bij je past en je jezelf al waardevol voelt;
• Bewijsdrang: komt voort uit een tekort of onzekerheid; je moet iets presteren om je oké te voelen en je bang bent niet goed genoeg te zijn.

Kenmerken van bewijsdrang:

• Je streeft naar perfectionisme: je legt de lat extreem hoog en bent zelden tevreden over je eigen werk en inzet. Het moet beter, scherper en completer. Je hebt daarom ook voortdurend kritiek op jezelf;
• Je houdt van snelheid en opschieten en doorpakken. Je neemt initiatief en handelt proactief;
• Je vindt het lastig om echt te ontspannen. Niks doen voelt ongemakkelijk of fout. Je vindt dat je altijd productief moet zijn. Je gaat maar door en door. Ook al ben je moe en uitgeput: stoppen is nooit een optie;
• Je bent boos op jezelf als je iets niet goed (genoeg) doet. Je geeft jezelf nooit complimenten en complimenten van een ander hoor je niet;
• Feedback of een mislukking komt harder binnen dan je zou willen. Het raakt je persoonlijk omdat het voelt als een afwijzing van jouw persoon;
• Je snel ongeduldig wordt;
• Je moeilijk kunt omgaan met als het even tegenzit;
• Je stress krijgt als de gewenste prestatie niet wordt bereikt;
• Je legt jezelf vaak uit, ook als dat niet nodig is;
• Je voelt de behoefte om je keuzes te verantwoorden;
• Je bent snel geneigd het persoonlijk te maken;
• Je probeert onzekerheid te compenseren door extra je best te doen;
• Je neemt taken van anderen over omdat je denkt dat zij het niet goed genoeg doen.

Bewijsdrang ontstaat vaak in de jeugd of vroege opvoeding. Als waardering afhankelijk leek van prestaties, rapportcijfers of gedrag, leer je onbewust dat je liefde en erkenning moet ‘verdienen’.

Je kunt bewijsdrang verminderen door:

• Zelfcompassie te ontwikkelen: herken je bewijsmodus en erkennen dat je goed genoeg bent zonder prestaties of prijzen;
• De ‘niemand-weet-het’-test te doen: vraag jezelf af of je een doel nog steeds zou nastreven als absoluut niemand het ooit zou zien of weten;
• Stoppen met overcompenseren: leren om hulp te vragen en fouten te normaliseren in plaats van alles dicht te timmeren.

Misschien een harde les, maar wel een belangrijke. Ernaar streven om een ware super persoon te worden, maakt je vaak geen fijner mens:

• Bewijsdrang is een eigenschap die je soms ver kan brengen, maar die je ook flink in de weg kan staan;
• De drang jezelf te bewijzen laat vaak vooral zien dat jij ergens mee worstelt;
• Als je merkt dat je de neiging hebt je te bewijzen, dan is zelfliefde misschien eerder het issue waar je aan moet werken. Wees eens wat liever voor jezelf en besef dat je niet tot het uiterste hoeft te gaan om goed genoeg te zijn;
• Met jezelf bewijzen bereik je vooral het tegendeel;

Bewijsdrang is de zoektocht naar erkenning: “Ik moet mezelf bewijzen, dan word ik beloond!” Jezelf bewijzen is positief, maar heeft ook een keerzijde. Dit allemaal in de hoop gezien te worden en de waardering en erkenning te krijgen waar je eigenlijk zo naar verlangt. Misschien eist die drang wel zó veel van je gedachten op dat je niet eens meer bij leuke dingen kunt stilstaan.

Als je vindt dat je nooit genoeg doet, stel jezelf dan de volgende vragen:

• Voor wie doe ik dit allemaal?
• Wanneer is het genoeg?
• Wat wil ik hiermee bereiken?
• Wat hoop ik uiteindelijk te krijgen?
• Waarom wil jij jezelf bewijzen?

Erken en waardeer eerst jezelf, dat scheelt een hoop energie! Misschien hoef je niet meer te doen. Misschien moet je jezelf alleen wat meer accepteren! Kortom: Wat zou er gebeuren als ik hier niets hoef te bewijzen en mezelf gewoon laat zien zoals ik ben?

Bewijsdrang is niet zo onschuldig als je misschien denkt. Als je merkt dat je moeilijk kunt ontspannen, jezelf vaak uitlegt, afhankelijk bent van feedback of het gevoel hebt dat het nooit genoeg is, kan bewijsdrang je op een behoorlijk ongezonde manier in de weg zitten. Het kost dan meer energie dan het oplevert. Bewijsdrang kan destructief worden als het leidt tot overwerk, stress of verwaarlozing van andere belangrijke aspecten van het leven, zoals gezondheid, relaties en welzijn. Deze manier van werken (en leven) vreet energie en houd je simpelweg niet vol. Bewijsdrang is geen vast gegeven, maar een patroon dat je kunt doorbreken. Met meer bewustzijn, zelfliefde en zelfvertrouwen kun je leren om minder vanuit bewijsdrang en meer vanuit rust en vertrouwen te leven.

Waarom moet je stoppen met zeggen wat je denkt dat je bent? Waarom is zelfacceptatie zo moeilijk? Wat betekent de lat voor jezelf (te) hoog leggen? Wat is het gevaar van verwachtingen en aannames? Te veel van jezelf vragen! Waarom ben ik zo streng voor mezelf? Zelfrechtvaardiging: rechtvaardig jij jezelf? Wat het is en hoe werkt dit? Zelfbeoordeling: beoordeel jij jezelf? Wat het is en hoe werkt dit? Welke factoren kunnen je gedrag bepalen? Wat is uitstelgedrag? Kan ik tegenslag overwinnen en mijn innerlijke krijger vinden? Is doen wat bij mijn leeftijd past, goed advies? Gezond oud worden? Hoe doe je dat? Wat zijn kenmerken van depressiviteit? Wat kan het risico op suïcidale gedachten vergroten? Waarom moet je jezelf niet via andermans ogen beoordelen? Wat betekent té veel geven en is dat jouw showstopper? Verschil tussen extrinsieke motivatie en intrinsieke motivatie? Wat is de valkuil van perfectionisme? Wat betekent belastbaarheid? Is je best doen goed genoeg? Is goed genoeg, goed genoeg? Waarom raakt “je niet gehoord voelen” dieper dan je denkt? Hoe word je het negatieve stemmetje in je hoofd de baas? Wat zijn de voordelen van tegenslag? Wat is de cirkel van invloed? Kan langdurige boosheid je ziek maken? Kan het stoïcisme helpen voor een ultieme mindset? Zelfhaat: haat jij jezelf? Wat het is en hoe werkt dit?