Wanneer ga je te ver en waar ligt de grens?

Ik zeg niks raars als ik roep dat vandaag de dag het een behoorlijke hete aardappel is, in menig discussie, wat nu precies ongewenst (grensoverschrijdend) gedrag is. Wanneer ga je te ver? Welke grens kan er zijn overgegaan? Wanneer is het heftig genoeg? Waar ligt de grens? Wanneer zet je iemand op non-actief? Ga je iemand eerst op non-actief zetten, omdat een protocol van de organisatie dit voorschrijft en daarna kijken of het allemaal wel klopt? Is dat echt een wenselijke benadering van het oplossen van deze kwestie? Is dat ook echt oplossen? Je loopt heel snel het risico dat je heel snel gaat denken in dader-en-slachtoffer.

Grensoverschrijdend gedrag kan plaatsvinden in privésituaties, denk aan bijvoorbeeld sport, maar ook op het werk. Ongewenst (grensoverschrijdend) gedrag is gedrag waarbij een persoon de grenzen van de ander aantast of overschrijdt. Dat klinkt eigenlijk heel duidelijk, maar dat is dus niet altijd zo en dat maakt het subjectieve aspect hiervan erg lastig. Het kan allemaal afhangen van een contextkwestie. Denk maar aan personen die zich er totaal niet van bewust zijn een grens te overschrijden of niet die intentie hebben, maar dit toch doen. Onbewust onbewaam?

Nog een zeer lastig item is om precies te bepalen op welk moment gedrag een grens over gaat en ongewenst of grensoverschrijdend wordt. Wat voor jou namelijk ongewenst of grensoverschrijdend is, hoeft dit voor mij niet te zijn. Dit maakt ongewenst (grensoverschrijdend) gedrag in de sport, maar ook op de werkvloer een heel lastig begrip.

Doorgaans wordt bij ongewenst (grensoverschrijdend) gedrag gedacht aan het maken van creepshots, het sturen van dickpics (piemelfoto of penisplaatje) of hand op de borst. Maar wat nu als iemand je te lang of heftig aanstaart? Een trainer of leidinggevende die een over the top compliment aan je geeft. De meesten weten niet of dit heftig genoeg is om te melden. Wat ga je doen? Aanspreken of een klacht indienen? Schaamte, angst en een gevoel van onveiligheid. De gevolgen van ongewenst (grensoverschrijdend) gedrag kunnen ingrijpend zijn.

Ongewenst (grensoverschrijdend) gedrag is onderhevig aan een grijs gebied! Wat is wel en wat is niet wettelijk strafbaar? Aanranding en verkrachting vallen onder het strafrecht en grensoverschrijdende grapjes of opmerkingen, pesten of intimideren vallen onder het civiel recht. Wat gaan we doen met personen die door ongewenst (grensoverschrijdend) gedrag ‘een gevoel van onveiligheid’ krijgen?

Linksom of rechtsom, iemand kan niet veroordeeld worden op basis van alleen maar de verklaring van de aangever of aangeefster. Dan moet er steunbewijs zijn. Er wordt dan ook nog iets gevonden door een rechtbank over de betrouwbaarheid van deze verklaring en het steunbewijs.

Hoe dingen zijn bedoeld en zijn ervaren, daar zit een behoorlijk verschil tussen, zo laat de praktijk zien. Een eerste stap is ongewenst (grensoverschrijdend) gedrag bespreekbaar maken. Je merkt toch in de praktijk dat er wel steeds meer aandacht is voor grensoverschrijdend gedrag, maar toch blijft er een taboe-sfeer omheen heersen. Er moet een cultuur ontstaan dat een ieder zich comfortabel genoeg voelt om zich over ongewenst gedrag uit te spreken,voor zowel de omstanders en waar mogelijk de persoon zelf.

Maar goed, dit geschreven en gezegd hebbende… laten we het eens omkeren… wanneer gaat een sporter, leerling of cursist over de grens van een trainer, instructeur, jurylid, bestuurder, begeleidend ouder, vrijwilliger of anderszins betrokkene? Ooit wel eens stilgestaan bij deze mogelijkheid? Doorgaans gaat het over ongewenst (grensoverschrijdend) gedrag van een trainer, begeleider of coach richting een sporter, leerling of cursist, wat meteen onder een vergrootglas komt te liggen… maar wat nu als het verhaal andersom is? Wat moet er dan gaan gebeuren? Neem dat ook eens mee in je mindset en inzichten… blijf scherp, blijf simpel denken, blijf adaptief en veranderingsbereid…

Wat is Instituut Sportrechtspraak? Hoe belangrijk is rechterlijke overtuiging? Wat betekent proceshouding? Het gaat er niet om wat jij zegt, maar om wat ik begrijp. Klopt dat? Wat is het verschil tussen een melding en een klacht inzake ongewenst gedrag? Waarom is de sociale veiligheid bij veel sportverenigingen niet op orde? Wat zijn de 4 V’s voor veiligheid? Wat is sociale veiligheid? Wat verstaan we onder grensoverschrijdend gedrag? Wat is discriminatie? Wat is Centrum Veilige Sport Nederland? Wat is NOCNSF? Hoe ga je om met de AVG? Wat is een VOG? Wat is een API? Wat is een VPI? Wat is een agressiecoach? Wat is een agressieprotocol? Wat is een ordegesprek? Wat doet de Dopingautoriteit? Wat is discriminatie? Wat verstaan we onder pesten? Wat is een anti-pestprotocol? Wat is het verschil tussen intentie en gedrag? Wat is een creepshot? En waarom zijn deze strafbaar? Wat is geëtaleerde wulpsheid? Geen VCP bij jouw vereniging beschikbaar! En nu? Wat is een ordegesprek? Wat kun je met een stopgesprek? Hoe kun je jezelf als trainer of coach beschermen tegen ongewenst en grensoverschrijdend gedrag? Is er een grijs gebied bij ongewenst en grensoverschrijdend gedrag?