Waarom word je ’s nachts wakker?

Straat Weerbaarheidstrainer Jacky 29 april 2026 0

Slaap je niet goed? Of wordt je ’s nachts veel wakker? Voor de meeste volwassenen is ’s nachts wakker worden heel normaal. Word je elke nacht wakker rond 2, 3 of 4 uur…? Dan ben je zeker niet de enige! En het hoeft geen probleem te zijn als het niet te lang duurt en je onmiddellijk weer in in slaap komt. Gebeurt het te vaak? Dan kan dit op termijn problematisch gaan worden. Dan is het hoog tijd voor actie! Niet goed kunnen (door)slapen is een veelvoorkomende klacht en kan je een gevoel van uitzichtloosheid of machteloosheid geven. Je kijkt op de klok, pffffff, zucht en draait je weer voor de zoveelste keer om… maar de slaap komt niet terug. Je probeert te begrijpen wat je lichaam je probeert te vertellen… de één geeft zich eraan over en draagt leert de pijn dragen en weer een ander raakt zwaar gefrustreerd. Is het wakker worden chronisch, dan spreekt men over een verstoord slaappatroon of slaapritme.

Regelmatig ’s nachts wakker worden komt vaak door:

Stress/piekeren;
Een onrustige slaapomgeving. Een verstoorde nachtrust door storende omgevingsgeluiden, zoals gesnurk, nachtelijk verkeer of een opstijgend vliegtuig;
Nekpijn door een verkeerd hoofdkussen is ook een veelgehoorde oorzaak;
Verstoorde nachtrust door te veel licht in de kamer. Wanneer er te vroeg licht in de kamer komt, worden we sneller wakker;
Een verstoorde biologische klok. Als je onregelmatige slaaptijden hebt door bijvoorbeeld onregelmatige werktijden, veel reizen of tot laat op je telefoon kijkt, raakt je biologische klok in de war. Je lichaam weet dan minder goed wanneer het echt nacht is, waardoor je lichter slaapt of vaker wakker wordt.
Levensstijlfactoren zoals alcohol, cafeïne en laat of verkeerd eten;
Hormonale veranderingen als gevolg van de puberteit, overgang, menopauze of andropauze;
Gezondheidsproblemen zoals slaapapneu, zure maagoprispingen, darmspasmen;
Meermaals per nacht dringend moeten plassen. Dit teken van fysiologische veroudering bij mensen wordt nycturie genoemd. Met het ouder worden kan de afscheiding van het antidiuretisch hormoon (ADH) dat de urineproductie regelt, verstoord raken. Mannen op leeftijd hebben vaak last van prostaatproblemen;
Slaapstoornissen zoals dromen, nachtmerries, nachtangsten;
Het natuurlijke ouder worden;
Een andere mogelijke factor is het syndroom van rusteloze benen, dat een gevoel van onrust in de benen veroorzaakt en zo de slaap onderbreekt;

Slecht slapen, het overkomt iedereen wel een keer. Weet dat het normaal is om 2-4 keer per nacht kort wakker te worden. Maar als je niet weet wat je moet doen om weer in slaap te komen, kan wakker worden enorm frustrerend zijn en uiteindelijk je gezondheid in gevaar brengen.

Slecht slapen op korte termijn: Dit is redelijk onschuldig, maar als je op je werk of waar dan ook prestaties wilt leveren of beroep gedaan moet worden gedaan op je conccentratie, dan is zelfs één keer slecht slapen hinderlijk in die uit te voeren taak;
Slecht slapen op lange termijn: Bij chronische slapeloosheid treedt een gewenning op zodat de slechte nachtrust na een tijdje als gewoon wordt bevonden. Daarbij zullen gaandeweg gevolgen optreden inzake de mentale toestand en welzijn.

Directe gevolgen van slecht slapen kunnen zijn:

Vermoeidheid overdag;
Concentratieproblemen;
Prikkelbaarheid;
Hoofdpijn;
Andere lichamelijke klachten kunnen het gevolg zijn van een gebrek aan goede nachtrust: van weinig energie en een verminderde weerstand tot allerlei pijnsymptomen, zoals rug-, nek- en spierklachten.

Een persoon die chronisch slecht slaapt geniet minder levenskwaliteit. De positieve gevoelens in iemands hoofd worden vaak verdrongen door neerslachtige emoties en de kans op een depressie wordt gevoelig groter. Het energiepijl daalt en men voelt zich lusteloos en minder daadkrachtig. Heel vaak volstaat het om je leefwijze aan te passen om je normale ritme terug te vinden en daarmee het gebruik van slaapmiddelen te vermijden.

Tips voor beter doorslapen:

Geef de voorkeur aan een licht avondmaal rijk aan koolhydraten met een lage glykemische index om het gehalte van tryptofaan, een aminozuur dat een voorloper is van het slaaphormoon melatonine, te bevorderen;
Beperk cafeïne, alcohol en stimulerende middelen in de avond.
Vermijd schermen (telefoon, tablet) minimaal een uur voor het slapengaan.
Zorg voor een koele, donkere en rustige slaapkamer en temperatuur regulerend beddengoed;
Leer een ontspanningstechnieken (ontspanningsoefeningen) aan om stress te verminderen;
Bij geluid in de omgeving: gebruik oordoppen of ander alternatief. Een kamer aan de rustige kant van het huis nemen, extra isolerend glas of rustiger gaan wonen zijn andere mogelijkheden om omgevingsgeluid te verminderen;
Geen computer of televisie meer 2 uur vóór het slapengaan;
Zoek het daglicht op om je biologische klok te reguleren;
Blijf niet eindeloos liggen woelen, want woelen houdt je ook wakker. Sta even op, ga iets rustigs doen met weinig licht en probeer het opnieuw;
Vermijd eindeloos lang uitslapen en te lange dutjes;
Blijf positief over de slaap. Frustraties werken averechts. In bed liggen met je ogen dicht is ook een vorm van rust.

De slaapcycli hebben een belangrijke rol in de slaapkwaliteit. Een goede nacht slaap bij volwassenen bestaat normaal gezien uit 4 tot 6 cycli die elk ongeveer 90 tot 110 minuten duren. Elke cyclus omvat verschillende stadia, die afwisselen tussen de lichte slaap, diepe slaap en REM-slaap. Voor een goede nachtrust is het in de eerste plaats belangrijk dat het eigen ritme wordt gerespecteerd. Geeuwen, prikkende ogen of ontspannen spieren? Dan is het tijd om naar bed te gaan!

’s Nachts wakker worden is op zich niet erg, het hoort zelfs bij een normale slaapcyclus. Maar als het regelmatig gebeurt of je er vermoeid door raakt, is het goed om naar de oorzaken te kijken. Lukt het met alle tips voorhanden niet om beter te slapen en blijf je hier overdag last van houden? Raadpleeg dan in eerste instantie je huisarts.

Welke slaap zorgt voor herstel? Wat betekent het uur van de wolf? Hoeveel tijd heeft mijn lichaam nodig om goed te herstellen? Waarom is een goed herstel na het sporten belangrijk? Hoe kan ik mijn zelfherstellend vermogen bevorderen? Wat is een herstelcoach? Je spierherstel versnellen? Wat zijn goede rekoefeningen? Hebben jullie tips voor mij voor een gezond en energiek leven? Wat moet ik eten na mijn training voor optimaal resultaat? Wat probeert mijn lichaam mij te vertellen met stijfheid na het sporten? Wat te doen met de opgekropte frustraties? Kun je hoofdpijn krijgen van teveel slapen? Is er verband tussen slecht slapen en agressie? Wat doet veel slapen met mij? Helpt sporten je beter slapen? Wat betekent onthaasten? Wat betekent pijn leren dragen? Is acceptatie een ongoing proces? Hoe krijg je lichamelijke vermoeidheid uit je lichaam? Is er verschil tussen lichamelijke en mentale vermoeidheid? Los ik oververmoeidheid op met slapen? Wat zijn kenmerken van depressiviteit? Wat is trainen van uitzichtloosheid?