Wat doet cortisol met je lichaam?

Cortisol is een essentieel hormoon en neurotransmitter dat wordt aangemaakt in de bijnieren. Het is een onmisbaar hormoon dat niet alleen je energiehuishouding regelt, maar ook je immuunsysteem, je stofwisseling en zelfs je mentale scherpte. Cortisol is in essentie een energieverdelingshormoon en het staat bekend als het ‘stresshormoon’, maar het is onmisbaar voor je overleving. Cortisol speelt een belangrijke rol in de voorbereiding van het lichaam op diverse stressfactoren. Het helpt je lichaam snel te reageren op gevaar en reguleert tal van onbewuste, dagelijkse processen.

De belangrijkste taken van cortisol in je lichaam zijn:

• Energiehuishouding: Cortisol zorgt ervoor dat opgeslagen energie (vetten en eiwitten) in je lichaam wordt omgezet in glucose, zodat je direct brandstof hebt om te vechten of vluchten;
• Bloedsuikerspiegel: Het helpt de bloedsuikerspiegel in balans te houden;
• Ontstekingsremming: Het remt tijdelijk ontstekingsreacties van het immuunsysteem;
• Bloeddruk: Het reguleert de bloeddruk en ondersteunt de werking van het hart en de bloedvaten;
• Focus en alertheid: Het maakt je scherp en alert in spannende situaties.

Vroeger daalde het cortisolniveau direct na een stressvolle situatie weer. In onze moderne maatschappij kan stress langdurig aanhouden. 

Dit komt door onder andere:

• Werkdruk;
• Financiële zorgen;
• Relatieproblemen;
• Continue bereikbaarheid;
• Sociale vergelijking via sociale media.

Als je bijnieren continu cortisol blijven produceren, kan dit leiden tot klachten zoals slaapproblemen, gewichtstoename (vooral rond de buik), een verzwakte weerstand, angstgevoelens en vermoeidheid. Je lichaam maakt geen onderscheid tussen een leeuw en een overvolle inbox, stress is stress en daar reageert het op. Als cortisol langdurig verhoogd blijft, verandert het van een hulp in belasting.

Bij chronisch verhoogde cortisolwaarden kun je merken dat je last krijgt van:

• Gewichtstoename (vooral rond de buik);
• Slaapproblemen;
• Hoge bloeddruk;
• Verminderde weerstand;
• Spierspanning;
• Vermoeidheid;
• Prikkelbaarheid;
• Angstgevoelens;
• Slechtere concentratie;
• Gejaagdheid;
• Somberheid;

Je lichaam staat als het ware continu ‘aan’.

• Voeding speelt een rol in het moduleren van de cortisolspiegel;
• Regelmatige matige lichamelijke activiteit draagt bij aan een stabieler cortisolritme;
• Een verstoord ritme – bijvoorbeeld door onregelmatige slaap of onvoldoende nachtrust – kan leiden tot een hormonale disbalans en bijdragen aan klachten zoals vermoeidheid of concentratieproblemen.

Cortisol speelt een belangrijke rol in de fysiologische reactie op stress en het behoud van de algehele lichamelijke functies. De dagelijkse variaties in de cortisolspiegel en de respons op zowel fysieke als psychische stress vormen een complex samenspel dat van invloed is op de gezondheid. 

• Cortisol is geen fout in je systeem;
• Het ís je systeem. 

Het helpt je:

• Overleven;
• Presteren;
• Aanpassen.

Maar het verwacht wel dat je na inspanning ook herstelt.

• Stress zelf is niet het probleem;
• Geen herstel is het probleem.

Adviezen over voeding, beweging, slaap en ontspanning vormen tevens een belangrijk onderdeel van het behandelplan. Een goed afgestemde hydrocortison-therapie en een passende aanpassing tijdens stressvolle periodes kunnen helpen om complicaties te voorkomen. De vraag moet dus niet zijn ‘Hoe kom ik van cortisol af?’, maar ‘Geef ik mijn lichaam genoeg momenten om weer tot rust te komen?’

Hoe kan ik mijn zenuwstelsel ontladen? Wat is even lekker timmeren? Wat betekent dat je lichaam in de overlevingsstand staat? Wat is een overlevingsreactie? Hoe kan ik mijn zelfherstellend vermogen bevorderen? Hoe geef ik mijn immuunsysteem een boost? Wat is stress?  Kun je jezelf kunt beschermen tegen stress? Bestaat stressbestendig zijn? Wat is stress exposure training? Wat is (CSR) Combat Stress Reaction? Gaan mannen en vrouwen anders om met stress?  Heb je invloed op je eigen mindset? Wat doet stress met goed fatsoen? Is voeding mijn beste medicijn? Wat houdt ondervoeding in? Van welke voeding krijg je energie? Wat is even lekker timmeren? Zijn ontlading en ontspanning niet hetzelfde? Wat helpt mij om mijn gedachten los te laten? Wat betekent stoom afblazen? Wat betekent onthaasten? Waarom is hulp vragen zo moeilijk? Wat betekent zelfreflectie? Wat betekent disbalans? Wat betekent emotionele disbalans?