Waarom moet je heel erg uitkijken met je kind op een voetstuk te zetten?
Je kind op een voetstuk zetten (het ‘gouden kind’/’golden child’), daar kan je beter heel erg mee uitkijken. Het is vandaag de dag bijna een ‘opvoedtrend’ dat ouders hun kinderen op een voetstuk zetten, met ongedisciplineerde en verwende jongeren tot gevolg. Recent empirisch onderzoek heeft aangetoond dat narcisme ontstaat doordat ouders hun kind op een voetstuk plaatsen. Kinderen als prinsjes of prinsesjes behandelen kan tot mentale problemen leiden bij henzelf en hun opvoeders. Daarmee helpen de ouders hun kinderen narcistische karaktertrekken te (kunnen) ontwikkelen. Maar ook ouders en leerkrachten raken uitgeblust door het voortdurend onderhandelen over waarom iets niet mag. Maar door continu te onderhandelen over schermtijd, bedtijd of wanneer je naar de speeltuin gaat, verlies je geloofwaardigheid.
Het op een voetstuk plaatsen van kinderen, ook wel de ‘kindcultus’ genoemd, houdt in dat ouders hun kind overmatig bewonderen en het gevoel geven dat de wereld om hen draait. Dit leidt vaak tot onrealistische verwachtingen en kan onbedoeld narcistische trekjes of latere mentale problemen in de hand werken. Narcisme is een lelijk beestje. Het zaadje ervoor wordt geplant in de kindertijd. Omdat deze opvoedingsstijl zich op verschillende manieren en met verschillende intenties kan uiten, is het belangrijk om te kijken naar de specifieke dynamiek:
- Overwaarderende ouders: Dit zijn ouders die hun kinderen als superieur beschouwen ten opzichte van anderen en hun prestaties schromelijk overschatten. De kinderen leren zichzelf als verheven boven anderen te zien, maar ontwikkelen vaak een kwetsbaar zelfbeeld zodra die constante bewondering wegvalt;
- Compensatiedrang: Ouders plaatsen hun kinderen soms op een voetstuk vanuit een eigen gevoel van minderwaardigheid. Door hun kind neer te zetten als buitengewoon of perfect, proberen ze indirect ook zichzelf op te hemelen. Dit legt een zware druk op het kind om constant te moeten presteren om de ouder tevreden te houden;
- Het tegenovergestelde: Narcistische ouders. In sommige gezinnen is het niet het kind dat op het voetstuk staat, maar juist de ouder. Bij een narcistische opvoeding staat de ouder centraal en is er weinig ruimte voor de emoties en grenzen van het kind. Het kind wordt hier soms gebruikt als verlengstuk van de ouder (voor eigen succes) of juist gebombardeerd tot de ‘zondebok’ die overal de schuld van krijgt. De narcistische ouders hun kind op een voetstuk plaatsen om daarmee indirect zichzelf op een voetstuk te plaatsen.
Overwaarderende ouders zien hun kind als een godsgeschenk en geven sterk overdreven en onverdiende complimenten. We weten dat narcisme erfelijk is, maar het kan ook ontstaan of gestimuleerd worden door opvoeding. Kinderen zouden daardoor narcistische karaktertrekken ontwikkelen, zoals slecht tegen kritiek kunnen en constant op zoek zijn naar bewondering. Overwaarderende ouders vinden het zo belangrijk dat hun kind boven het maaiveld uitsteekt, dat ze een impliciete boodschap geven: als je niet speciaal of bijzonder bent, vind ik je maar niks. Een kind gaat zichzelf dus als bijzonder zien als zijn ouders het als bijzonder zien. Een kind gaat denken dat het recht heeft op een speciale behandeling als zijn ouders het een speciale behandeling geven.
We zien dat overwaarderende ouders in het algemeen meer complimenten geven, ook als kinderen helemaal niet zo goed presteren. We zijn geneigd te denken dat complimenten belangrijk zijn om waardering te uiten, maar eigenlijk zijn het evaluaties van je kind. Waardering kun je beter uiten door te laten merken dat je de aanwezigheid van je kind op prijs stelt, met enthousiasme. Ouders schieten door in hun streven om hun kinderen een gezonde dosis zelfwaardering mee te geven. We worden geboren zonder zelfbeeld, zonder idee dat we een persoon zijn. Complimenten zijn niet nodig om kinderen tevreden te laten zijn met zichzelf. De overbescherming van kinderen gaat ver en kinderen zijn vandaag de dag te veel de baas in huis. Belangrijk is dus om kinderen daarbij niet aan te leren dat ze zo goed zijn dat ze beter zijn dan anderen. Als je wilt dat je kind gaat klimmen moet je er simpelweg niet bovenop zitten! Boven op je kind zitten werkt verstikkend.
Wat is generatie Brammetje’s? Wat is generatie slapjanus? Hoe merk ik of mijn kind verwend is? Zijn we nu met ons allen doorgeschoten in betutteling? Nemen zelfdodingen onder jongeren toe? Wat is een jankerd? Wat is quitter-gedrag? Wat zijn de grootste problemen van deze tijd? Zijn energiedrankjes schadelijk? Wat is bingen? Wat betekent pijn is fijn en bloed moet? Is Nederland klaar voor oorlog? Is overgewicht in Nederland een groeiend probleem? Is een e-bike slecht voor mijn conditie? Wat is orde, tucht en discipline? Wat moet ik weten over de elektrische fiets? We willen allemaal gelukkig zijn, maar waarom? Waarom moet je jezelf niet via andermans ogen beoordelen? Is eten uit de airfryer gezond? Wat is de keerzijde van sociale media? Wat brengt gezond eten niet? Waarom is langdurig zitten ongezond en onproductief? Kun je te dik en tegelijk toch gezond zijn? Wat is een adaptieve mindset? Wat betekent door zure appel heen bijten? Waarom heb je discipline nodig? Is goed genoeg, goed genoeg? Wat betekent een tandje hoger? Als je denkt dat je niet verder meer kunt, kan je dan ook echt niet meer verder? Wat is trainen op karakter? Wat is iron mind conditioning? Wat is voorwaartse actie? Uit welke generatie kom ik? Wat zijn millennials? Wat is hoogbegaafdheid? Wat zijn strong-willed kinderen? Is hoogsensitief zijn een diagnose? Wat is een nieuwetijdskind? Wat betekent teveel prikkels in je hoofd? Wat wordt er bedoeld met mind over matter? Wat betekent jezelf overschatten? Worden hoogbegaafde kinderen vaak verward met slimme kinderen?