Wat moet je weten over zintuigen, hun kracht en de invloed op je welbevinden?

De hele dag door verwerken wij prikkels die binnenkomen via onze zintuigen. Deze prikkels nemen wij waar, worden verwerkt door onze hersenen en daaropvolgend kunnen wij reageren. Dit proces wordt zintuiglijke prikkelverwerking (sensomotorische integratie) genoemd. Dat is zo vanzelfsprekend dat we er meestal niet over nadenken. Tenminste: zolang onze zintuigen hun werk goed (blijven) doen.

Ken je dat? Dat je ergens loopt, iets ruikt, en je gedachten je spontaan jaren terug in de tijd slingeren? Soms zelfs helemaal naar je kindertijd? Dankzij onze zintuigen zijn we verbonden met de wereld om ons heen. Van ieder mens zijn de zintuigen uniek, ze bepalen de persoonlijke kijk op de wereld.

• Sta je er wel eens bij stil dat een ieder de wereld op een andere manier waarneemt?
• En dat dit invloed heeft op hoe je denkt, voelt en communiceert?

Van oudsher worden altijd 5 zintuigen genoemd waarmee je contact maakt met de buitenwereld: tast, smaak, reuk, gehoor en zicht. Over het exacte aantal zintuigen waarover de mens beschikt zijn de meningen sterk verdeeld. Ons lichaam zou je je kunnen voorstellen als een grote machine die wordt aangestuurd vanuit de hersenen. Daar wordt alles geregeld wat er in ons lichaam moet gebeuren en wat ons lichaam moet doen. Om goed te kunnen functioneren heeft dit centrale regelcentrum natuurlijk wel informatie nodig. Zoals onze tijdaangever (onderdeel van biologische klok), bewegingszin of temperatuurzin.

Wij beperken ons hier tot deze zeven zintuigen:

• De ogen zijn ons belangrijkste zintuig;
• Ons gehoor staat vooral aan wanneer we wakker zijn;
• Het smaakzintuig bestaat uit smaakpapillen die op je tong liggen;
• Geuren zijn waarschijnlijk meer bepalend in de leefstijlkeuzes die je maakt dan je denkt;
• Jouw lichamelijke bewustzijn wordt voornamelijk bepaald door jouw tastzintuig;
• Met het evenwichtszintuig oriënteer je je in de ruimte;
• Soms spreekt men over het ‘zesde zintuig’. Hiermee wordt geen zintuiglijk orgaan maar intuïtie of buikgevoel bedoeld.

Zintuigen vormen een brug tussen ons en onze omgeving. Je voelt de kou buiten. Ziet de prachtige kleuren van een schilderij. Proeft de intens zoete smaak van chocola. Geniet van de aanraking van je geliefde. Intuïtie wordt vaak ervaren als een wonderlijk fenomeen dat logica overstijgt en je laat voelen wat klopt, zonder dat je weet waarom. Hoe meer je durft te vertrouwen op wat je intuïtie jou vertelt, hoe meer je verbonden bent met je ziel en hoe gelukkiger je in het leven staat.

• Vanaf de geboorte tot ongeveer het zevende levensjaar ontwikkelt je: de waarneming van zijn eigen lichaam via de tastzin, de levenszin, de bewegingszin en de evenwichtszin. Deze zintuigen richten zich op het gaan bewonen van het lichaam;  
• Vanaf je zevende tot je veertiende jaar ontwikkelt je: de zintuigen die horen bij het gevoelsleven: de reukzin, de smaakzin, het zicht en de warmtezin. Alle waarnemingen roepen gevoelens op, kijk maar eens naar de woorden die we gebruiken: hartverwarmend, smaakvol inrichten, iets moeilijk te slikken vinden. In deze periode ga jij je ziel voeden met wat je aangereikt wordt door personen om je heen en ga jij een plek vinden in de sociale omgeving;
• Tussen 14 en 21 jaar ontwikkelen de zintuigen van de immateriële wereld zich: de hoor-zin, de spraak-zin, de denk-zin en de ik-zin. Deze zintuigen gaan over het contact met de ander en je eigen plek in de verbinding met andere personen. Je leert nu een zelfstandig persoon te worden met eigen ideeën en idealen en een warme empathie voor anderen. 

Een groot deel van die benodigde informatie komt van onze zintuigen: organen die prikkels – het overvloedig gebruik van penetrante deo door je collega, de fraaie zonsondergang, het rode pepertje in de curry – opvangen en omzetten in elektrische signalen die via zenuwen naar de hersenen worden doorgeseind. Als die signalen doordringen tot ons bewustzijn is een waarneming geboren.

Als de zintuigelijke prikkels de hersenen niet of onvoldoende bereiken, kan er geen of minder waarneming plaatsvinden. Je spreekt dan van een probleem met de zintuiglijke prikkelverwerking. In dat geval probeert ons slimme brein vaak de werking van het uitvallende zintuig te compenseren. Jammer genoeg negeren we vaak boodschappen van onze zintuigen, we nemen ze voor lief. Naast de over- of onderprikkelingen van onze zintuigen, gebruiken we ze te eenzijdig en zwakken we ze af.

Het is belangrijk om in beweging te blijven, en dat kunnen we een stuk makkelijker en leuker maken dankzij onze zintuigen. Interne zintuigen helpen ons om goed te bewegen, ons evenwicht te bewaren en te voelen hoe ons lichaam aanvoelt. Maar denk ook aan het informeren over vertraging, versnelling en snelheid, bewegen en bewogen worden, de positie van ons lichaam, de druk en trek in onze spieren en gewrichten. Ze zorgen ervoor dat we weten wat we nodig hebben zoals eten of rust. Deze zintuigen spelen een belangrijke rol in je alertheid. De alertheid is de mate waarin onze aandacht gericht is op de dingen die we doen.

Je lijf is slimmer dan je denkt. Je lichaam heeft een prachtig, ingebouwd systeem dat continu werkt aan herstel: je zelfgenezend vermogen (ook wel zelfhelend vermogen genoemd). Door het juiste gebruik van je zintuigen kun jij je zelfhelend vermogen ondersteunen op zowel:

• Op mentaal vlak;
• Alswel op lichamelijk vlak.

Het zelfhelend vermogen is het natuurlijke vermogen van het lichaam om zichzelf te herstellen en in balans te blijven zonder hulp van buitenaf zoals medicatie. Het is niet alleen iets fysieks, maar wordt voor een groot deel bepaald door de kracht van jouw gedachten, overtuigingen en emoties. Wat we zien, horen, voelen, ruiken of proeven heeft net zoveel invloed op ons welzijn als wat we eten en drinken.

Toch werkt dit systeem niet op zichzelf, want er zijn ook factoren die de processen in je lichaam kunnen belemmeren of juist ondersteunen. Je lijf reageert voortdurend op de signalen van jouw gedachten en emoties. Wanneer je ontspannen bent, kan je lichaam goed herstellen. Maar als je voortdurend onder spanning staat, wordt dat natuurlijke proces verstoord. Onder stress worden allerlei overlevingsmechanismen in je systeem geactiveerd en maakt je lichaam een cocktail van stresshormonen aan. Deze spanning moet je lichaam ook weer kwijt, anders wordt het opgeslagen in je spieren en je bindweefsel. Bij veel personen is dit systeem echter uit balans, vaak doordat je vroeger niet geleerd hebt hoe je stress en emoties op een gezonde manier kan verwerken. Het zenuwstelsel is daardoor ontregeld geraakt en is vooral gewend aan inspanning, terwijl het lichaam juist dat evenwicht nodig heeft om te kunnen herstellen. Je lichaam bezit enorme kracht en wijsheid. Het geeft je duidelijke boodschappen over wat er speelt en wat er nodig is, in je lichaam en in je leven.

Het is fascinerend hoe sterk de invloed van je gedachten is op je zelfgenezend vermogen. Je hersenen communiceren onder andere via zenuwbanen en hormonen met de rest van je lichaam. Een gedachte van angst of stress kan je hartslag verhogen en je spieren aanspannen. Een gedachte van vertrouwen en rust doet precies het tegenovergestelde: je lichaam ontspant en je systeem kan herstellen. Bedenk dus eens wat er gebeurt als je voortdurend piekert, je zorgen maakt of onbewust in een staat van spanning leeft. Je zenuwstelsel denkt dan dat er gevaar dreigt en zet de alarmstand aan. Dat is handig als er echt iets aan de hand is, maar niet als het maanden of jaren aanhoudt. De stresshormonen die je lichaam dan aanmaakt, zorgen ervoor dat herstelprocessen worden uitgesteld. Je zelfgenezend vermogen kan dan niet voldoende aangezet worden.

Leren luisteren naar die boodschappen kan je zelfgenezende vermogen weer activeren en wonderen doen voor je lichamelijke, emotionele, geestelijke, sociale en spirituele gezondheid. De kunst is om je lijf de gelegenheid te geven dit vermogen tot een maximum te benutten. Herstel begint niet buiten je, maar in jóu. Het versterken van je zelfgenezend vermogen is geen trucje, maar een levenshouding.

Wat vertelt lichaamstaal? Moet je alles geloven wat je denkt? Wat is een moreel kompas? Hoe kan ik mijn zelfherstellend vermogen bevorderen? Ben ik een beelddenker of een woorddenker? Wat betekent teveel prikkels in je hoofd? In welke onderdelen is communicatie opgedeeld? Waarom kun je beter geen overhaaste conclusies trekken? Wat is primair gedrag? Wat is reflex? Wat zijn primaire reflexen? Wat zijn non-verbale uitingsvormen van agressief gedrag? Is gedrag ook af te leren? Wat is predictive profiling? Kun je gevoelens meten? Wat betekent kijken naar afwijkend gedrag? Wat is het verschil tussen intentie en gedrag? Wat is crowd control? Wat betekent afschrikkingskracht? Waarom moet je jezelf niet via andermans ogen beoordelen? Het gaat er niet om wat jij zegt, maar om wat ik begrijp. Klopt dat? Wat doet verbaal geweld? Kan iemand je ook met vriendelijke woorden onder druk zetten? Wat is verbaal gedrag interpreteren? Wat is een Movement Explorer? Hoe herken je een groot ego? Wat is onsportief gedrag? Wat betekent Schwalbe? Wat is apenrots-gedrag? Wat is machogedrag? Hoe herken je een groot ego?Hoe kun je reageren als iemand je vernedert? Kan machtsvertoon agressie uitlokken? Is er verschil tussen bedreigen en intimideren? Wat lokt agressie uit? Lokt popiejopie doen agressie uit? Wat is een interne criticus? Wat betekent jezelf kwijtraken? Lokt popiejopie doen agressie uit? Hoe kun je je situational awareness vergroten? Wat betekent de aard van het beestje? Wat is veranderingsbereidheid? Wat is zelfbeheersing? Wat is een overlevingsreactie? Wat is valse sympathie? Wat is een cold shock response? Wat betekent naar elkaar wijzen? Wat is een power pose? Wat is een staredown? Is er verschil tussen zelfvertrouwen en ego? Is er verschil tussen bedreigen en intimideren? Wat is loochening? Wat is pseudologia fantastica? Wat betekent stembevrijding? Zijn ontlading en ontspanning niet hetzelfde? Wat is camouflagegedrag? Wat betekent het om coachbaar te zijn? Wat betekent multi-interpretabel? Wat is beeldvorming? Wat doet de combinatie zelfbeheersing en respect? Wat is verbaal gedrag interpreteren?